Kun je met ChatGPT (straks) aangifte belasting doen of controleren? Zijn belastingadviseurs en de Belastingdienst in de toekomst overbodig? Hoe kan artificial intelligence worden ingezet in de fiscaliteit?
Met de komst van ChatGPT heeft de wereld kennis gemaakt met artificial intelligence. Dit fenomeen bestond echter al een langere tijd, maar wordt tegenwoordig steeds vaker toegepast. Door middel van algoritmes kunnen mensen machines patronen aanleren zodat ze bepaalde taken zelfstandig kunnen uitoefenen.
Algoritmes
Ook in de fiscaliteit is artificial intelligence een onderwerp dat steeds belangrijker wordt. De belastingdienst maakt hier bijvoorbeeld gebruik van bij het controleren van aangiften of het aanvragen van toeslagen. Algoritmes zijn namelijk in staat om enorme hoeveelheden aangiftes snel en nauwkeurig te controleren op fouten of fraude wat kan leiden tot een efficiëntere belastingheffing. Hoewel artificial intelligence de potentie heeft om de fiscaliteit te verbeteren hangen er echter ook enkele gevaren aan het gebruik hiervan.
Privacy
Het toepassen van artificial intelligence namelijk gaat hand in hand met het verzamelen van persoonlijke gegevens van belastingbetalers. Deze gegevens zijn immers nodig om het belastingproces te automatiseren. Dat betekent dat de Belastingdienst veel informatie van jou opslaat en gebruikt. Dit kan echter tot een grotere inbreuk op de privacy leiden of zelfs tot discriminatie van bepaalde groepen belastingbetalers.
Toeslagen
De toeslagenaffaire heeft de afgelopen jaren veel stof doen opwaaien doordat duizenden gezinnen vanwege geautomatiseerde systemen onterecht werden beschuldigd van fraude, met enorme gevolgen voor die gezinnen van dien. Dit had te maken met het feit dat de Belastingdienst bij het aanvragen van toeslagen gebruik maakte van een risicomodel. Dat is een systeem die op basis van bepaalde factoren een zogenaamde ‘risicoscore’ samenstelt die moet aangeven wat de kans op fraude is. Dit risicomodel zorgde er echter voor dat mensen met een buitenlandse nationaliteit en lage inkomens een grotere kans hadden om als fraudeur te worden aangemerkt.
De toeslagenaffaire heeft ons er van bewust gemaakt dat er grote risico’s kleven aan het gebruik van artificial intelligence in de fiscaliteit. Het is dan ook enorm van belang dat er zorgvuldig wordt omgegaan met deze technologie. Toch liggen er met het gebruik van artificial intelligence kansen voor de toekomst van belastingheffing. Zo kan het proces van belastingheffing enorm worden versneld en kan belastingontwijking eerder worden opgespoord. Belangrijk is wel dat er voldoende aandacht wordt besteed aan een transparanter systeem.
Mogelijke profielwerkstuk onderzoeksvragen:
- Hoe kan artificial intelligence bijdragen aan een beter belastingsysteem?
- Hoe ziet de toekomst van belastingheffing eruit in het kader van artificial intelligence?
- Wat zijn de gevolgen van geautomatiseerde belastingsystemen?
- Voor- en nadelen
- Risico’s en kansen
- Problemen en oplossingen
- Ethiek en moraal
Mocht je vragen hebben? Neem dan contact op met Luuke Lammers (L.Lammers@tilburguniversity.edu).